Những cảnh quan nổi tiếng như nhà thờ con gà, đỉnh Lang Biang, Thiền viện Trúc Lâm, trường Cao đẳng Sư phạm... đều được mô phỏng lại từ nguyên liệu đất đỏ bazan.

Khu du lịch đường hầm đất sét hay còn gọi là đường hầm điêu khắc Dalat Star – Sao Đà Lạt rộng 500 m2 ở khu vực hồ Tuyền Lâm, TP. Đà Lạt.

Chủ nhân đường hầm điêu khắc đất sét và khu du lịch Dalat Star

Chủ nhân của ngôi nhà đất sét này là anh Trịnh Bá Dũng, người đàn ông từng bị bạn bè, người thân cho là “điên khùng” với đôi bàn tay lúc nào cũng lấm lem đất, đã bắt đầu pha sương. 

Sau khi tốt nghiệp Đại học Hàng hải, anh sang Đức học thêm ba năm ngành quản trị kinh doanh. Trở về nước làm việc, anh tiếp tục có những chuyến công du các nước Châu Âu, và bắt đầu mê những công trình kiến trúc cổ châu Âu đẹp như cổ tích từ đó.

Lịch sử hình thành đường hầm điêu khắc ở Đà Lạt

“Sau 10 năm làm công chức, tôi xin nghỉ để cùng 4 người bạn Cty nội thất, xây dựng và du lịch. Năm 2007, chúng tôi có dự án làm khu du lịch hồ Tuyền Lâm nên lên “đóng đô” giữa vùng rừng heo hút, không đường, không điện này. Những ngày ở đây, đôi giày tôi lúc nào cũng nặng gấp mấy lần trọng lượng thật của nó bởi đất đỏ bám. Tôi nhận thấy, Đà Lạt là một điểm du lịch nổi tiếng nhưng mọi người chỉ khai thác những sản phầm có sẵn và na ná nhau, nếu có một sản phẩm độc đáo, lạ thì sẽ thu hút khách. Ý tưởng về công trình kiến trúc bằng chất liệu đất đỏ bazan bắt đầu có từ đây”, anh Dũng nói.

Kể từ khi xác định sẽ xây “ngôi nhà mơ ước” này, anh Dũng tiếp tục những chuyến đi thực tế đến các nước Châu Âu như Hà Lan, Áo, Pháp, nơi có những công trình kiến trúc độc đáo nhất để tìm hiểu.

“Năm 2008, chúng tôi bắt đầu thực hiện công trình này, lúc ấy ở đây không đường, không điện, không nước, chúng tôi bắt đầu từ con số không. Trải qua nhiều lần thất bại, ý tưởng ban đầu cũng thay đổi khi vào thực tế, tôi “đốt” gần hết gia sản vào những việc mà bạn bè cho là điên rồ. Nhiều đêm, dù trời lạnh, một ý tưởng lóe lên trong đầu, tôi tung mền chạy ra vườn thọc tay vào đống đất sét lạnh vầy vò đến sáng. Cái khó nhất là tìm ra công nghệ pha trộn đất sét để công trình có thể chịu được nắng mưa và bền như sản phẩm đất nung”, Dũng kể.

Ngôi nhà bằng đất sét của khu du lịch Dalat Star

Thành tựu từ đất sét

Năm 2012, sau bao cố gắng, miệt mài trong nắng gió, sương đêm giá lạnh, cuối cùng, cũng đến lúc Dũng đứng xoa hai bàn tay lấm đất, mỉm cười mà thông báo với mọi người rằng anh đã thành công. “Thực ra, công nghệ đất đỏ bazan không nung đã được một số nước châu Âu sử dụng để làm đường từ lâu. Nhưng làm công trình kiến trúc bằng chất liệu này thì còn quá mới mẻ”, Dũng nói. Khi đã tìm ra công thức pha trộn nguyên liệu, công trình được thực hiện rất nhanh.

Tổng quan khu du lịch Dalat Star

Khu du lịch Dalat Star được hình thành nằm giữa khuôn viên rộng 500 m2 trên một sườn đồi thoai thoải nhìn ra hồ Tuyền Lâm vô cùng thơ mộng với một ngôi nhà bằng đất rộng 100 m2 nép mình dưới tán cây cổ thụ, ngoài vườn, những chú hươu, nai nhởn nhơ trên đồng cỏ bên dòng suối chảy dài, phía dưới là một dải taluy bằng đất vững chắc, trên nền taluy là những tác phẩm nghệ thuật được khắc, đắp bằng đất cầu kỳ và khá tinh xảo.

Tổng quan về ngôi nhà đất sét

Ngôi nhà đất sét của anh Dũng dựa lưng vào núi, hướng mặt ra hồ. Bốn mặt tường phía ngoài là những hình ảnh gửi gắm cái nhìn về văn hoá, về nhân sinh, về tình yêu Đà Lạt. Đặc biệt, trên mái nhà là tấm bản đồ tổ quốc làm bằng đất đỏ bazan. Nhìn từ mọi góc, đều thấy hình bản đồ nổi bật. Dũng bảo, Tổ quốc thiêng liêng nhất nên phải được đặt lên vị trí cao nhất.

Bên trong căn nhà được trang bị đầy đủ từ âm thanh, ánh sáng, ti vi… Các vật dụng đều được thực hiện với chất liệu đất đỏ bazan, tỷ lệ vật liệu bột đá và xi măng chỉ 10%. Đặc biệt, chiếc giường ngủ được thiết kế xung quanh là nước chảy róc rách, cá bơi tung tăng, cây xanh biếc, các đồ dùng, vật dụng mộc mạc, gần gũi với đời sống bao đời của nhân dân như chiếc ấm tích, bộ bàn ghế hình chum vại.

Nội thất ngôi nhà bằng đất sét

Trong phòng ngủ, từ tủ áo quần áo, công trình phụ… đều bằng đất. Bên cạnh đó, còn có những tác phẩm mang tính cách điệu như chậu rửa mặt hình con ốc, chiếc giày khổng lồ, ghế sofa, bình rượu, hình ảnh các loại côn trùng… đều bằng đất với gam màu nâu đỏ, đậm chất dân gian.

“Sao mưa mà đất lại không bị nhão ra?”, tôi hỏi. “Nguyên liệu làm công trình là đất sét, được pha bằng công nghệ do tôi nghiên cứu. Nó là một hỗn hợp, có độ bền tương đương với bê tông. Cái cách làm đất đóng rắn này ở nước ngoài có từ ngàn xưa, nhưng phương pháp và hình thức làm khác nhau. Họ không thể có những bản màu tự nhiên và đẹp như căn nhà của tôi hay những kiến trúc độc đáo như ở trong nhà. Vì vậy, công nghệ pha chế từ đất để tạo màu từ chính chúng vẫn còn rất mới mẻ và độc đáo”, anh Dũng nói.

Kế hoạch tương lai của khu du lịch Sao Đà Lạt

Nói về những dự định trong tương lai gần, ông chủ khu du lịch Dalat Star này cho biết, anh từng sang Hungary để học kỹ thuật nuôi cá tầm và cá hồi, đặc biệt là cá hồi trắng, anh đã có kế hoạch ươm giống và nuôi những loại cá cao cấp này. Anh mong có thể phổ biến du lịch ở chốn “sơn thuỷ hữu tình” cho thật nhiều du khách, bất kể đó là du khách có điều kiện kinh tế hay người nghèo, người già, trung niên và các nhóm bạn trẻ đều có thể vào với Tuyền Lâm tuyệt đẹp để ngắm cảnh ven hồ trên cuốc xe cổ, vào với ngôi nhà độc đáo, thưởng thức bát cháo cá nóng hổi với mức phí dịch vụ bình dân nhất.

Nằm trên một ngọn đồi thoai thoải ven hồ Tuyền Lâm (Đà Lạt), khu du lịch Sao Đà Lạt là điểm đến mới khá thú vị đối với du khách nhờ những công trình điêu khắc từ đất đỏ bazan của mình. Ngoài những đồi thông xanh mướt, điểm nhấn của khu du lịch là con đường hầm lộ thiên, hai bên vách hầm là các tác phẩm điêu khắc, mô phỏng lại những hình ảnh Đà Lạt, các công trình kiến trúc nổi tiếng của thành phố ngàn hoa này bằng nguyên liệu là đất đỏ bazan.

Bắt đầu từ cổng khu du lịch, con đường hầm lộ thiên như một 'hướng dẫn viên' đang đưa du khách đi tham quan Đà Lạt bằng hình ảnh. Hai bên vách hầm là các tác phẩm nghệ thuật được tạo hình từ đất đỏ bazan, mô phỏng lại quá trình hình thành Đà Lạt, các công trình nổi tiếng ở thành phố hoa này.

Đi dọc theo đường hầm là hình ảnh các ngôi nhà đặc trưng của người Lạch, người Cơ Ho, những cư dân bản địa đầu tiên của thành phố trên cao nguyên Lâm Viên này.

Chiếc đầu máy xe lửa ở nhà ga Đà Lạt cũng xuất hiện trong danh sách các công trình điêu khắc ở đây. Ngoài ra còn có viện sinh học Tây Nguyên, trường dân tộc nội trú, các dinh thự, khách sạn...

Nhà thờ con gà được điêu khắc nổi bật với hình tháp chuông vươn cao vượt qua hẳn vách hầm.

Trường Cao đẳng Sư phạm Đà Lạt, nhà thờ Domaine de Marie cũng được chủ nhân khu du lịch này khắc họa dọc theo đường hầm lộ thiên rất cầu kỳ và tinh xảo đến từng đường nét nhỏ.

Không chỉ có các công trình kiến trúc, vách hầm còn được tác giả khắc họa những chiếc xe vespa đặc trưng của thành phố Đà Lạt.

Nhạc phổ bài hát nổi tiếng 'Ai Lên Xứ Hoa Đào' của tác giả Tường Nguyên cũng được khắc họa một phần ở đây...

Không chỉ độc đáo, khu du lịch còn có lợi thế lớn với cảnh quan tuyệt đẹp của hồ Tuyền Lâm. Sau khi đã đi hết một vòng khám phá khu du lịch, du khách có ngồi nghỉ chân bên cạnh bờ hồ. Tại đây du khách cỏ vừa nhâm nhi cà phê hoặc trà, vừa thả lòng mình trôi nhẹ theo giai điệu nhẹ nhàng của những bài hát về Đà Lạt

1. Giới thiệu

Đà Lạt là một thành phố trực thuộc tỉnh và tỉnh lị tỉnh Lâm Đồng, nằm trên cao nguyên Lâm Viên, ở độ cao 1.500 m so với mặt nước biển và diện tích tự nhiên: 393,29 km².
Với nhiều cảnh quan đẹp, Đà Lạt là một trong những thành phố du lịch nổi tiếng nhất của Việt Nam. Trong thời Pháp thuộc, tên tiếng Latin Dat Aliis Laetitiam Aliis Temperiem có nghĩa là "cho những người này niềm vui, cho những người khác sự mát mẻ"[1]. Đà Lạt được mệnh danh là : thành phố hoa, thành phố tình yêu, thành phố mùa xuân, thành phố sương mù

Hồ Xuân Hương, TP Đà Lạt

• Đỉnh Lang Biang
• Hồ Than Thở
• Thác Cam Ly
• Thác Datanla
• Thác Hang Cọp
• Thác Prenn
• Thác Pongour
• Thung lũng Tình Yêu
• Đồi Mộng Mơ.
• Thung Lũng Vàng (gần Hồ Dan Kia)
• Hồ Tuyền Lâm
• Khu Biệt thự Trần Lệ Xuân

7. Kiến trúc

Đà Lạt có nhiều công trình xây dựng đặc sắc, phần nhiều mang đặc trưng của kiến trúc kiểu Pháp. Trong thời gian vừa qua toàn cảnh kiến trúc đô thị của thành phố Đà Lạt đã bị phá vỡ vì xây dựng thiếu quy hoạch đồng bộ, lấn chiếm làm nhà ở và cơi nới, xây cất vô lối ngay trong biệt thự. Nếu so với nhiều thành phố khác trong cả nước, Đà Lạt vẫn là một thành phố trẻ, nhưng đó lại là một thành phố có đồ án thiết kế theo kiểu cách phương Tây. Đà Lạt trước kia là một thành phố do người Pháp xây dựng cho người Pháp, và các đồ án thiết kế đều phải do Phủ toàn quyền quyết định, các kỹ sư, kiến trúc sư, các đoàn lên Đà Lạt nghiên cứu về việc chỉnh trang, xây dựng đều được tuyển chọn kỹ lưỡng và nhất thiết phải có trình độ chuyên môn giỏi.

Trường Cao đẳng Sư phạm Đà Lạt (trước kia là trường Grand Lycée Yersin) là kiến trúc được Hội Kiến trúc sư thế giới (UIA) công nhận là một trong số 1.000 công trình xây dựng độc đáo của thế giới trong thế kỷ 20. Trường được người Pháp thành lập năm 1927, do kiến trúc sư Moncet thiết kế và chỉ đạo xây dựng, dành cho con em người Pháp và một số gia đình người Việt giàu có. Năm 1932 trường Petit Lycée Dalat được đổi tên thành Grand Lycée de Dalat và đến năm 1935 trường có tên là Lycée Yersin để tưởng niệm bác sĩ Alexandre Yersin. Dãy lớp học được xây hình vòng cung, gạch xây trường là gạch trần đỏ được chở từ châu Âu sang, mái được lợp bằng ngói làm từ nước Pháp. Hiện nay các tấm ngói lợp đã được thay thế do các tấm ngói cũ đã không còn sử dụng được nữa. Điểm nhấn của dãy nhà hình vòng cung là tháp chuông. Phía bên ngoài tháp chuông trước đây có 1 đồng hồ nhưng có lẽ đã bị tháo dỡ, du khách chỉ có thể thấy vết tích của chiếc đồng hồ lớn còn in lại trên nền gạch. Bên trên tháp chuông cũng không còn chuông do có lẽ đã bị tháo dỡ trong thời chế độ cũ.

Ngôi chợ đầu tiên của Đà Lạt được xây vào năm 1929. Chợ được xây bằng cây, lợp mái tôn, vì thế mà còn được gọi là "Chợ Cây". Năm 1931 "Chợ Cây" bị cháy rụi, đến năm 1937 Công ty SIDEC xây dựng một ngôi chợ mới thay thế "Chợ Cây" (nay là rạp 3/4. Ngoài bưu điện Đà Lạt, rạp 3/4 cũng được xem là 1 tâm điểm của thành phố).

Chợ Đà Lạt ngày nay (trước đây gọi là chợ mới) được khởi công xây dựng vào năm 1958 trên 1 thung lũng sình lầy ngay dưới chân đồi của chợ cũ, do kiến trúc sư Nguyễn Duy Đức thiết kế. Sau khi ở nước ngoài về, kiến trúc sư Ngô Viết Thụ có tham gia chỉnh trang về quy hoạch và kiến trúc. Chợ được hoàn thành vào năm 1960, là một trong những ngôi chợ lầu đầu tiên ở Việt Nam. Năm 1993, nhân dịp kỷ niệm 100 nam tìm ra Đà Lạt, chợ đã được khởi công cải tạo nâng cấp.

Ga Đà Lạt cho đến nay là ga duy nhất của Việt Nam được công nhận là di tích lịch sử văn hóa quốc gia. Nhà ga được kiến trúc sư người Pháp Moncet cùng với đồng nghiệp là Revenron thiết kế và lãnh đạo thi công. Công trình khởi công năm 1932 đến năm 1936 thì hoàn thành. Các kiến trúc sư đã thể hiện hình tượng dãy núi Langbian qua 3 vòm mái của nhà ga. Tuyến đường sắt từ Đà Lạt đi Tháp Chàm (Phan Rang) đã là tuyến đường sắt răng cưa duy nhất của Việt Nam từ trước đến nay. Rất tiếc là hệ thống răng cưa này đã bị tháo dỡ bán sắt vụn gần hết sau năm 1975. Cây cầu sắt dành cho tuyến tàu hỏa bắt qua sông Đa Nhim tại địa phận thị xã Dran cũng đã được chính quyền địa phương quyết định tháo dỡ vào năm 2004. Ga Đà Lạt hiện nay chỉ còn một chiếc đầu máy xe hỏa hơi nước chạy bằng than củi, 2 chiếc khác đã được Bảo tàng Xe lửa Thụy Sĩ mua lại. Ga Đà Lạt hiện nay là điểm tham quan du lịch, hằng ngày có các chuyến tàu chở du khách đi từ ga đến Trại Mát.

Thiền viện Trúc Lâm là thiền viện lớn nhất Việt Nam, khánh thành năm 1994, là một trong những công trình xây dựng Phật giáo lớn nhất sau năm 1975. Chùa tọa lạc bên cạnh hồ Tuyền Lâm trên một khu đất rộng 25 ha. Thiền viện Trúc Lâm hiện nay được nối với Trung tâm thành phố Đà Lạt (đồi Robin) bằng hệ thống cáp treo, chuyên chở khách đến Thiền viện và quay về.Hồ Tuyền Lâm năm 2005 được chính quyền tỉnh Lâm Đồng xây dựng thành một khu du lịch lớn, thu hút khoảng khoảng 30 nhà đầu tư.

Chùa Linh Sơn được xây dựng từ năm 1938 đến năm 1940 do sự đóng góp của các Phật tử, nhất là ông Nguyễn Văn Tiến và Võ Đình Dung, người đã nhận thầu hầu hết các công trình kiến trúc thời bấy giờ.

Chùa Thiên Vương Cổ Sát được khởi xây năm 1958, cách trung tâm Đà Lạt vào khoảng 5 km, nằm trên một đồi thông. Chính điện chùa có 3 tượng Phật cao 4 m thỉnh từ Hồng Kông, phía sau chùa, trên đồi thông là tượng Thích Ca Phật Đài cao 20 m. Chùa còn được gọi là Chùa Tàu, theo hệ phái Phật giáo Huê Nghiêm của Trung Quốc.

Nhà thờ chánh tòa Đà Lạt thường được gọi là Nhà thờ Con gà vì có hình con gà trên nóc, biểu tượng cho thánh Phê-rô. Nhà thờ được khởi công xây dựng từ năm 1931, đến năm 1942 thì hoàn thành. Nhà thờ là một trong những kiến trúc tiêu biểu và cổ xưa của Đà Lạt.

Ngoài ra Đà Lạt còn có nhiều nhà thờ khác như Nhà thờ Domaine de Marie với kiến trúc kiểu Pháp rất đẹp, trong nhà thơ còn có một vườn hoa tuyệt đẹp với 2 cây Tùng trên 75 năm tuổi, nhà thờ Du Sinh có kiến trúc cổ truyền Việt Nam với mái cong và rồng. Nhà thờ Cam Ly được xây dựng từ năm 1960 đến 1968 theo kiểu nhà rông Tây Nguyên.

Đà Lạt có nhiều dinh thự và biệt thự đẹp như:
 + Dinh I: đã từng là văn phòng quốc trưởng của Bảo Đại, nay được Công ty K'Gim - Hàn Quốc đầu tư thành khu khách sạn,giải trí cao cấp.
 + Dinh II: từng là biệt thự nghỉ mát của toàn quyền Decoux, rồi sau đó là của Ngô Đình Diệm và Nguyễn Cao Kỳ. Sau năm 1975 là nhà khách UBND tỉnh Lâm Đồng.
 + Dinh III: còn gọi là dinh Bảo Đại, xây dựng từ năm 1933, nằm ở đường Triệu Việt Vương, gần Viện vacxin và các chế phẩm sinh học Đà Lạt. Từ năm 1949, Đà Lạt là thủ phủ của Hoàng triều cương thổ, vua Bảo Đại sống với gia đình và làm việc tại đây. Hiện nay còn lưu giữ lại nguyên trạng 25 phòng và một số hiện vật của ông vua cuối cùng triều Nguyễn, hoàng hậu Nam Phương, các hoàng tử và công chúa. Vườn hoa trước biệt điện được chăm sóc công phu.
 + Biệt thự Long Mỹ Quận Công Nguyễn Hữu Hào (cha của Nam Phương Hoàng Hậu Nguyễn Hữu Thị Lan - vợ vua Bảo Đại).
 + Biệt thự Thống đốc Nam kỳ, nay là trụ sở UBND tỉnh Lâm Đồng.
 + Biệt thự Hằng Nga.
Ngoài ra còn hàng trăm biệt thự cổ khác nằm rải rác, nhiều căn bị bỏ hoang lâu ngày.

8. Văn hóa, giáo dục 

Ngay trong thời kỳ Pháp thuộc và cả dưới chế độ cũ, Đà Lạt vẫn là một trong những trung tâm văn hoá, giáo dục phát triển ở miền Nam với hệ thống cơ sở nghiên cứu khoa học, giáo dục và đào tạo khá đồ sộ từ sơ cấp đến đại học. Sau ngày giải phóng, chính quyền cách mạng tiếp quản, phục hồi và phát triển khá đồng bộ, đều khắp, đã chứng minh rất rõ Đà Lạt là một trung tâm văn hoá, giáo dục - đào tạo và nghiên cứu khoa học.
Nhiệm vụ giáo dục, nghiên cứu khoa học ở đây chẳng những phục vụ cho nhân dân trong thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng mà còn thu hút mạnh mẽ cả khu vực miền Trung, Tây Nguyên và miền Đông Nam Bộ, tốc độ phát triển hàng năm lên tới 10 - 12%. Đó là Trường Đại học Đà Lạt, Viện Nghiên cứu hạt nhân, Phân viện Sinh học, Học viện Lục quân, Viện Vacxin (Pasteur), Trường Cao đẳng Sư phạm, cùng với gần 100 trường học từ mẫu giáo đến phổ thông trung học.
Tuy là một thành phố trẻ nhưng bề dày văn hoá ở đây cũng rất được chú ý về sự phong phú, đa dạng, vừa mang tính truyền thống và hiện đại.
Văn hoá của dân tộc Cơ Ho bản địa, văn hoá của các cộng đồng dân cư ở châu thổ sông Hồng, vùng Thanh - Nghệ - Tĩnh, Thừa Thiên - Huế, Nam - Ngãi - Bình - Phú, Nam Trung Bộ, Đông Nam Bộ và sự giao lưu văn hoá thế giới đã tạo nên những nét đặc trưng trong phong cách người Đà Lạt: hiền hòa, thanh lịch và mến khách.
Đà Lạt là một đề tài luôn mới mẻ, hấp dẫn, phong phú mà các giới nghiên cứu khoa học tự nhiên, xã hội, văn học - nghệ thuật luôn đeo đuổi tìm hiểu và sáng tác.