Bức ảnh đầu tiên về Tourane do người Tây Phương (Jules Itier) chụp ngày 31-05-1845 với máy Daguerreréotype, phát minh năm 1839. Phim là một tấm kim loại bằng đồng có tráng bạc.

Đến Năm 1859 , liên quân Pháp cùng Y Pha Nho lấy cớ triều đình bắt các nhà truyền đạo của họ nên tấn công Đà Nẵng nhưng bị quân dân Đà Nẵng dưới sự lãnh đạo của tướng quân Nghuyễn Tri Phương phản kích dữ dội. Suốt 1 năm 6 tháng 20 ngày không chiếm được Đà Nẵng, thiệt hại càng lớn khiến liên quân xâm lược đành rút lui và chuyển hướng tiến công vào Nam bộ. Đà Nẵng trở lại yên bình!

Trên đường vào Cảng Tiên Sa, thuộc phường Thọ Quang, quận Sơn Trà thuộc thành phố Đà Nẵng ngày nay có một nghĩa địa chôn cất lính Pháp và Tây Ban Nha (hay Y Pha Nho) tử nạn trong trận đánh vào Đà Nẵng năm xưa . Di tích này không được xếp hạng , hiện chỉ còn một căn nhà nhỏ, mặt tiền có chiếc thánh giá với một từ tiếng Pháp chạm nổi Ossuaire (“đồi hài cốt”). Nhà có bề ngang hơn 3 m, dài trên 12 m, cao 3,5 m, cuối tường là bàn thờ bày biện theo nghi thức công giáo. Đây là ngôi mộ chung của nhiều binh lính chết trận từ năm 1858-1860. Xung quanh là 32 ngôi mộ lớn nhỏ có bia hoặc không bia.

Đây là một di tích đặc biệt ở Đà Nẵng, cả nước không nơi nào có. Đã nhiều thập kỷ trôi qua, di tích vẫn ở đó , im ắng , lặng lẽ….Không ai chú ý.

------------------------------

Những nhà truyền đạo , nhà buôn người Pháp đã chụp được bức ảnh về con sông Hàn ngày đó

Một nhà kinh doanh nổi tiếng của nước Pháp là Pierre Poivre từng đến thăm dò khả năng buôn bán với xứ Đàng Trong, đã có dự kiến lập một kho tàng ở Đà Nẵng và vào buôn bán ở Hội An, ông cũng viết ký sự về việc này và hết lời ca ngợi đô thị sầm uất ấy. Nhưng một đại uý Bồ Đào Nha khi đọc ký sự ấy đã phê phán: "Thật là lạ lùng là khi bàn về các cửa biển ở xứ Đàng Trong, tác giả lại quá quan tâm đến Hội An, một hải cảng không to tát gì, và nơi đó chỉ có tàu nhỏ vào được, trong khi đó tác giả chẳng đề cập một chút nào về Tourane, một trong những hải cảng đẹp và lớn nhất của toàn Đông Dương, chỉ cách Hội An một chặng đường"

Vịnh Đà Nẵng dưới con mắt người Pháp_ cảnh này được chụp tại đỉnh đèo Hải Vân , và ngày nay …

------------------------------

Một nhân viên trong sứ đoàn này đã ghi lại những nhận xét của ông về Đà Nẵng và đặt tên cho bán đảo Sơn Trà là "Tân Gibralta". Ông cho biết : "Người ta có thể cho thuyền chạy khắp bờ biển mà không gặp tai nạn. Đáy biển sâu đều đặn từ 17 đến 20 sải. Vịnh Đà Nẵng xứng đáng mang danh là cảng lớn và vững chắc nhất được thấy (trong khu vực mà sứ đoàn đi qua). Nó rất sâu nên khi cần thiết phải di chuyển các tàu bè vẫn yên ổn dù gió to bão lớn. Đáy biển đầy bùn nên bỏ neo rất bám"

< Biển Tourane xưa>

---------------------

Ngũ Hành Sơn (còn gọi là Non Nước hay Marble Mountains) nằm cách trung tâm thành phố khoảng 8 km về hướng Đông Nam. Ngũ Hành Sơn bao gồm 5 ngọn núi: Kim Sơn, Mộc Sơn, Thủy Sơn, Hỏa Sơn và Thổ Sơn tượng trưng cho 5 yếu tố của vũ trụ (Ngũ hành). Trong lòng núi có nhiều hang động đẹp và nhiều chùa chiền. Dưới chân núi còn có làng nghề đá Non Nước nổi tiếng. Bên cạnh là bãi biển Non Nước còn khá hoang sơ.

Từ Ngũ Hành Sơn nhìn xuống :

---------------------------

Một cảnh trên núi Ngũ Hành thời Pháp …

Hai bức tượng đằng trước đã biến mất :

Còn ngày nay ?

Những nhà sư trên núi :

------------------------

Đèo Hải Vân là một mạch núi trong dãy Trường Sơn, là ranh giới giữa Thừa Thiên-Huế ở phía Bắc và thành phố Đà Nẵng ở phía Nam. Đỉnh cao nhất cách 500 mét so với mực nước biển. Đèo Hải Vân từng được mệnh danh là "Thiên hạ đệ nhất hùng quan". Trên đèo có ải tên Hải Vân Quan xây từ thời Minh Mạng. Trên đỉnh đèo là một bãi đất rộng, có thể dừng xe nghỉ chân. Độ cao khoảng 500 m so với mặt biển.

Đèo Hải Vân (được mệnh danh là "Thiên hạ Đệ nhất Hùng quan")

Một chặng đường ra Huế trên đèo Hải Vân năm xưa

Đây là Hải Vân Quan

Và ngày nay , hải vân quan vẫn còn đó ..

-----------------------------

Để thuận lợi cho vận chuyển hàng hóa , Người Pháp đã xây dựng tuyến đường sắt vượt đèo , ở những đoạn khó không thể đặt ray trực tiếp , họ đã làm một loạt hầm mà cho đến tận ngày nay vẫn còn rất hữu dụng.

Ảnh về một khúc hầm trên đèo Hải Vân tại “LIÊN CHIỂU”:

Ngày nay, tuyến đường sắt này vẫn giữ nguyên :

------------------------

--------------------------Đền thờ thần biển , nơi những ngư phủ Đà Thành cầu an trước khi ra khơi

Bảo tàng Chăm là bảo tàng trưng bày hiện vật Chăm quy mô nhất ở Việt Nam. Tọa lạc tại ngã gần ngã ba 2 tuyến phố đẹp nhất thành phố Đà Nẵng, bảo tàng này do người Pháp xây dựng và cho sưu tầm nhiều tác phẩm điểu khắc của nền văn hóa Chăm Pa như các bức tượng, phù điêu và các tác phẩm điêu khắc cổ của của văn hóa Chăm. Bảo tàng có kiến trúc Gothique, hài hòa với không gian xung quanh, là một điểm thăm quan cho du khách khi đến thăm Đà Nẵng. Gần đây có một dự án cầu gây tranh cãi vì nếu được xây dựng thì Bảo tàng Chăm sẽ nằm dưới gầm cây cầu này.

Cổ viện chăm xưa do Nraymond Chagneau chụp năm 1925

Và ngày nay

Địa chỉ: 02 Tiểu La, Đà Nẵng

Giờ mở cửa: Từ 7h00 đến 17h00 

Đạo Tin Lành vào Việt Nam cũng sớm đặt cơ sở đầu tiên ở Đà Nẵng. Năm 1910 các mục sư đầu tiên đến thành phố này và sau một thời gian vận động rất chật vật với chính quyền địa phương, những cơ sở đầu tiên của Tin Lành mới được hoạt động và thành phố Đà Nẵng với một nhà thờ Tin Lành đầu tiên ở Việt Nam, được xây cất vào năm 1913 (đường Khải Định). Chính từ đây, qua nhiều lớp truyền bá thánh kinh mà Tin Lành mở rộng hoạt động của mình ra các địa phương khác trên lãnh thổ Việt Nam

Trung tâm truyền bá đạo Cao Đài của Trung Kỳ là ở Điện Bàn tỉnh Quảng Nam, đến năm 1938 Thánh Thất Trung Thành của đạo giáo này mới được xây dựng tại thành phố Đà Nẵng, sau ngày Nhật đảo chính (9.3.1945) xuất hiện trong tín đồ Cao Đài ở Đà Nẵng tổ chức thanh niên Tráng anh đoàn

Một đình làng bên cây đa cổ thụ :

Một nhà thờ tộc tại Hải Châu xưa …

Đà Nẵng trên một apphich của Pháp

Như vậy, trên toàn bộ xứ Trung Kỳ bảo hộ đã hình thành một thành phố nhượng địa duy nhất bên bờ sông Hàn, với tên gọi chính thức là thành phố Tourane mà trong phần trình bày ở trên tên gọi Đà Nẵng chỉ là một trong những tên gọi mà người Việt Nam vẫn quen dùng ngay cả trong thời kỳ bị thực dân Pháp đô hộ.

Sau khi Cách Mạng tháng Tám nổ ra và sau đó là hiệp định Giơ-Ne-Vơ , Pháp trao trả Đà Nẵng về lại cho chính quyền Bảo Đại . Thời kỳ thuộc Pháp chấm dứt .

-----------------------------------

Đất nước chia hai , quân đội Quốc Gia và Hoa Kỳ nhận rõ tầm quan trọng của Đà Nẵng , liền ra sức phát triển thành phố .

Công việc đầu tiên của Hoa Kỳ ở đây là tu sửa, mở rộng và hiện đại hóa sân bay Đà Nẵng nhằm biến sân bay này thành căn cứ không quân lớn nhất miền Trung và lớn thứ hai ở miền Nam VN chỉ sau sân bay Tân Sơn Nhất (Sài Gòn)

Đà Nẵng từ trên không

Ngày nay :

--------------

  Mặt khác, các hoạt động của lực lượng quân mặt trận giải phóng miền nam vẫn nổ ra.Pháo giải phóng bắn vào sân bay

Sân bay sau đợt pháo kích

Các kho vũ khí, xăng dầu được xây dựng hàng loạt. Vũ khí và các phương tiện chiến tranh được tập trung tại hệ thống kho An Đồn và căn cứ hậu cần Bầu Mạc. Các kho xăng dầu Liên Chiểu, Nại Hiên và trong sân bay Đà Nẵng được xây dựng thêm bồn và lắp đặt hệ thống bơm để tiếp nhận xăng trực tiếp từ các đoàn tàu, xe .

Kho xăng dầu bị tấn công

Chất độc da cam , nơi bị ảnh hưởng nặn nhất chủ yếu là khu vực phi trường :

Trực thăng HH43 tại Sân bay Đà Nẵng năm 1964

Trực thăng HH43B đi làm nhiệm vụ từ Sân bay Đà Nẵng năm 1967

------------------------------------

Hải cảng Đà Nẵng .

------------------------

Vùng ngoại ô thành phố :

Con đường

Tuyến đường đèo Hải Vân

Và

Tuyến đường sơn trà

Năm 1967, Đà Nẵng được chính quyền Quốc Gia ấn định là thành phố trực thuộc trung ương .

Ngôi nhà bên đường

làng quê

Ngoại ô Đà Nẵng

-----------------------------

Quân đội và người dân:

----------------------------------------

Tôn giáo tại Đà Nẵng :

Đền thờ thần biển , nơi những ngư phủ cầu an trước khi ra khơi

Ngôi chùa :

Một nhà thờ nhỏ

-----------------------------

Tượng Phật trên núi Sơn Trà

Chùa

Khởi công từ tháng 2.1923 do cha cố Vallet chủ công xây dựng và phác thảo phối cảnh tổng thể, trên khoảng đất trống đường Rue du Musée (nay là đường Trần Phú), nhà thờ chính toà Ðà Nẵng còn được gọi là nhà thờ Con Gà, bởi trên nóc nhà thờ (cách mặt đất 27m) có biểu tượng con gà màu xám làm bằng hợp kim nhẹ rỗng bên trong được tráng phủ một lớp hoá chất đặc biệt, hơn 70 năm chưa được sơn phủ bảo vệ, mà vẫn trơ gan cùng tuế nguyệt.

Nhà thờ Chánh Tòa xưa

Và nay

------------------------------

Ảnh bên bờ sông Hàn

Bên sông :

Đây là nhà hàng nổi trên sông Hàn những năm 60, nay là Hana Kim Định (?)

Dãy quán bán nước dọc bờ sông Hàn, trên đường Bạch Đằng xưa , trên dòng sông, những con tày thủy lớn vẫn chạy …

Bến sông ngày xưa

Dòng sông thơ mộng với những cô gái chèo đò trên sông …

Và nay …

-------------------

Đây là cầu cảng bên sông Hàn

Bến cá Bạch Đằng , vị trí bến cá này ngày nay đã được thay thế bằng chiếc cầu quay .

Quân đội Hoa Kỳ tại bến cá

Bến cá này đến tận nhữung năm 75 vẫn còn ngà ga , ga này được xây dựng từ thời Pháp , sau năm 1975 nhà ga đã bị phá .

Một số ngôi trường tại Đà Nẵng :

Trường Phạn Thanh Giản xưa, sau 75 đổi tên thành trường Lê Quý Đôn , sau khi trường Lê Qý‎y Đôn chuyển địa điểm thì nơi này được nhập vào trường Phan Châu Trinh

Và nay …

----------------------

Trường Trung Học Phan Châu Trinh

Lúc ban đầu Trường Trung Học Phan Châu Trinh, được xây trên bãi cát trắng, trước Bệnh viện đường Lê Lợi.

Nay vẫn là trường Phan Chu Trinh Địa chỉ: 154 Đường Lê Lợi

Trường Thập niên 90

Thập niên 00

“Nữ Trung Học Đà Nẵng”

Trường được lập ra vào cuối năm 1967, sau khi niên khóa 67-68 đã bắt đầu.

Trường Nữ Trung học Hồng Đức được xây trên khu đất mà trước kia, đó là khu đất Nghĩa trang của người Pháp. Bên cạnh hàng rào của Nghĩa trang giáp với đường Lê LợI,

Địa điểm được chọn nằm trên đường Thống Nhất, cạnh trường trung học Phan Châu Trinh và Nam tiểu học. Ngôi trường được xây lên trên của một nghĩa trang cũ của người Pháp, có người mê tín cho là không tốt nên yểu mệnh.

Niên khoá đầu tiên, trường có thi tuyển để nhận thêm nữ sinh vào, bên cạnh những nữ sinh đươc chuyển qua từ trường Phan Châu Trinh và gồm có từ lớp Đệ Thất (Lớp Sáu) đến đệ Tứ (lớp Chín). Liên lớp đàn chị đầu tiên ra trường là năm 1971, niên khóa 70-71.

Trường mang tên Nữ Trung Học Hồng Đức từ niên khóa 73-74.

Đây là trường nữ điểm của thành phố , các nữ sinh vào học được trường này không phải dễ dàng vì chỉ tiêu tuyển sinh đều có yêu cầu học lực .

Hiện nay, trường này đã trở thành The University of Danang

Địa chỉ : 41 Lê Duẩn

--------------------------

Trường Sao Mai

Ðịa điểm: Trường Sao Mai tọa lạc tại góc đường Ðộc Lập (cổng chính) và Lê Ðình Dương (cổng sau). Trường có một dãy lầu ba tầng (dành cho trung học). Dãy nhà trệt (dành cho tiểu học).

Đây là một ngôi trường chủ yếu dành cho học sinh có lực bình thường , xưa kia thường nổi tiểng với các thành tích không mấy khả quan .

Nay là trường Trần Phú Địa chỉ: 272 Trần Phú

------------------------

Trường Thọ Nhân nay là trường Trần Hưng Đạo, một trong những ngôi trường sớm nhất tại Đà Thành . Theo âm Quảng , trường còn có một tên khác là Thọ Nhơn . Học sinh từ ngôi trường này chủ yếu là con cháu các gia đình người Hoa , và website của nhóm cựu học sinh này cũng được viết bằng tiếng Trung .

--------------------------

Trường Kỹ Thuật Đà Nẵng được xây dựng từ năm 1960. Tháng 9 năm 1962, Trường khai giảng lớp đầu tiên.Thầy Nguyễn Văn Minh được vinh dự làm Hiệu trưởng đầu tiên của Trường. Ngay từ năm học 1962-1963 này, Trường đã được trang bị đúng tiêu chuẩn quốc tế cho một Trường đệ nhị cấp(cấp 3).Qua kỳ thi tuyển, trường chọn được 160 học sinh lớp đệ thất và nhận 40 học sinh đệ nhị cấp từ các trường miền Trung gởi đến. Sau ba năm học, có một sự cải cách, Trường được chỉ thị nhận học sinh vào học lớp Đệ ngũ Kỹ thuật, cải cách nầy chủ yếu nhận học sinh lớn hơn 2 tuổi để có đủ chiều cao và sức khoẻ đứng điều khiển được máy.Việc thi tuyển cũng có đổi mới, hoc sinh thi các môn Toán lý hoá, sinh ngữ, văn,sử, địa và chỉ thi trong một buổi sáng là xong, rất là căng thẳng. Như vậy sẽ chọn được những học sinh có bản lĩnh, vừa giỏi, vừa nhanh nhẹn.Cuối năm học thứ ba đã có đàn anh thi tốt nghiệp.Các em có điều kiện vào Sài Gòn thì thi vào Đại học Bách khoa , đã đậu 7/9 học sinh. Những em khác thi vào các Đại học Kiến trúc, Hàng không,Y khoa, Bách khoa trung cấp ...đều có kết quả tốt.

Năm 1975 trường được đổi tên thành trường kỹ thuật Nguyễn Văn Trỗi , về năm 1994 lại được đổi tên thành trường Cao Đẳng Công Nghệ , còn tương lai nghe nói sẽ trở thành trường Đại Học Công Nghệ? Địa chỉ: 48 Cao Thắng

-------------

Nữ sinh Đà Nẵng

Giờ tan học ….

-------------------------------

Một con đường đang được thi công ven sông :

Những con đường ngập tràn bóng cây:

Đường Gia Long, nay là đường Hải Phòng

Đường Quang Trung

Đường Độc Lập , nay là đường Trần Phú

Đoạn đi qua “Việt Nam Công Thương Ngân Hàng”

Đường Đống Đa , bảng chỉ đường so với hiện nay vẫn không khác nhau nhiều lắm

------------------------

Cảnh sát công lộ Đà Nẵng 1970 . Bùng-binh tuy thô sơ nhưng được là có mái che .

cảnh sát nội thành

Để tiện việc đi lại vận chuyển của hai bên bờ Đông bờ Tây , chính phủ đã xây thêm một chiếc cầu qua sông Hàn song song với cầu Trịnh Minh Thế để tăng cường cho việc chuyển quân và phương tiện chiến tranh.

Cầu Trịnh Minh Thế ngày xưa và nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi

Cầu Đường sắt năm xưa hiện nay đã trở thành đường bộ với tên gọi cầu Trần thị L‎ý

-------------------------

Cảnh nội thành ĐÀ NẴNG:

Các khu phố :

Một bên là đường Sài Gòn và một bên là đường Hà Nội

Các khu phố

----------------------------

phố phường Đà Nẵng xưa mộc mạc và giản dị

Ảnh này chụp năm 1966

------------------------

nội thành

Chỗ này xe đổ bên trái :

-----------------------------

Khu buôn bán

CHỢ CỒN (TRUNG TÂM THƯƠNG NGHIỆP ĐÀ NẴNG)

  Nằm ở trung tâm thành phố (đường Hùng Vương- Ông Ích Khiêm)

Chợ Cồn là khu chợ nằm ở trung tâm thành phố Đà Nẵng và là chợ lớn nhất thành phố. Đã có thời kỳ, đây là chợ bán sỉ và lẻ lớn nhất của Đà Nẵng và miền Trung Việt Nam.

Cái tên "Chợ Cồn" có từ thập niên 1940, do chợ nằm trên một cồn đất cao giữa lòng thành phố nên người dân địa phương quen miệng gọi thành tên. Thời đầu, chợ được xây dựng trên một cồn cát đầy lau sậy và lạch nước, các gian chợ là những nhà chòi tre. Theo thời gian, người kinh doanh tu bổ bằng những vật liệu kiên cố hơn. Chợ có một mặt hướng về đường Hùng Vương, một mặt hướng về đường Ông Ích Khiêm, phía Bắc là một con hẻm, phía Đông sát đường xe lửa. Phía đường Ông Ích Khiêm trước là kho đạn, sau là trại gia binh của cảnh sát và công binh cho đến năm 1975, hiện nay đã trở thành các ki ốt liên đới với hệ thống buôn bán của chợ Cồn nối rộng.

Tháng 12 năm 1984, chợ được xây dựng lại gồm 3 tầng khang trang với diện tích 14.000 m² và có tên chính thức là Trung tâm Thương nghiệp Đà Nẵng. Nhưng người dân thành phố Đà Nẵng vẫn quen gọi là "Chợ Cồn" thay vì tên chính thức.

-----------------------

Cùng với chợ Cồn , chợ Hàn cũng là một chợ có từ lâu đời và lớn ngang với chợ Cồn

Chợ Hàn trước 75

Thập niên 90

Và nay !!!

Chợ nhỏ

Khu chợ Nại Hiên Tây

Chợ nhỏ khác

------------------

Với vị trí nằm giữa miền Trung Nam Bộ, có sân bay, hải cảng lớn, Đà Nẵng trở thành trung tâm đầu não của vùng chiến thuật I của chính quyền Nam Việt Nam. Tại đây có Bộ chỉ huy vùng chiến thuật I, Bộ tư lệnh quân đoàn I, cơ quan đại biểu chính phủ Bắc Trung phần, Nha Cảnh sát Bắc Trung nguyên Trung phần và các cơ quan đầu não của thành phố Đà Nẵng như Toà Thị chính, Ty Cảnh sát quốc gia, Bộ chỉ huy quân cảnh và cơ quan tình báo CIA Mỹ.

Phòng thông tin :

Việt Nam Công Thương Ngân Hàng , hay còn được gọi là “ngân khố” nàm trên đường Trần Phú ngày nay .

Tòa nhà USO Đà Nẵng

Nự cười niềm nở của binh lính Hoa Kỳ

Thành phố Đà Nẵng còn là nơi tập trung của đại diện các đảng phái ở miền Trung như Việt Nam Quốc dân Đảng, Nhân xã Cách mạng Đảng, Đại Việt, lực lượng Đoàn kết, Đảng công nông, Phong trào quốc gia cấp tiến, Mặt trận Quốc gia Liên Ái v.v...

Một nhà thuốc Thành Thái nàm trên đường Thành thái ngày xưa :

Nhà sách Sông Đà

Một cây xăng :

Một cửa hàng 

Tiệm Vàng Kim Tín , kiêm bán áo mưa :

1 quán nước nhỏ ven đừơng

Thư viện ĐÀ NẴNG

Khách sạn ĐÀ NẴNG

----------------------

Văn Hóa :

Rạp Hòa Bình

Được xây dựng mới vào năm 2000 (trước đây là rạp Hòa Bình) với kiến trúc khá đẹp và mang tên một người con đất Quảng đã dành cả cuộc đời gắn bó với nghệ thuật tuồng - cụ Nguyễn Hiển Dĩnh. Hiện nay, Nhà hát là nơi hội tụ một đội ngũ hùng hậu gồm các nghệ sĩ nhân dân, ưu tú và các diễn viên có bề dày kinh nghiệm trong hoạt động sân khấu tuồng. Những trích đoạn hay được du khách rất yêu thích đó là Sơn Hậu, Tu không trọn kiếp trích trong vở tuồng Lý Phụng Đình, trích đoạn Tuần Đêm trong vở Dương Lục Sự....

----------------

Rạp Trưng Vương (118 Nguyễn Chí Thanh nay)

Ngày nay rạp đã được xây dựng mới .

----------------------

Rạp Kim Châu ngày nay vẫn là rạp chiếu phim nằm trên đường Trần Phú (không nhớ tên , hình như là ở số 43 hay là 82)

Câu lạc bộ công nhân

Một buổi biễu diễn văn nghệ tại trại lính Hoa Kỳ

----------------------

Ảnh chụp 1 cô gái Đà Nẵng

con đường nhỏ

Đoàn xe hộ tống của chính phủ RVN

Năm 1975 !!!!!!!!

Tháng 3 – 1975…….

Hình ảnh ghi lại cuối tháng 3 - 1975 

Bộ đội tiến vào thành phố Đà Nẵng

Lịch sử từ đây lại sang chương mới ...
Tư liệu của Bác Nam Ròm